bugünün notları ✎

Teknoloji Notlarım

bölüm

Yapay Zekâ Terimleri

28 terim · bilgi yönetimi

Anlamsal KatmanSemantic LayerHam tablo ve sütunları iş terimleriyle (gelir, müşteri) eşleyen tanım katmanı; Text-to-SQL doğruluğunu artırır.Belge DeposuDocument StoreVerileri satır-sütun yerine JSON benzeri belgeler olarak saklayan veritabanı türü (MongoDB gibi); RAG sistemlerinde ise kaynak metin parçalarının ve metadata'sının tutulduğu bileşen.Bilgi GrafiğiKnowledge GraphVarlıklar ve aralarındaki ilişkilerin graf yapısıyla temsil edilmesi.Bilgi TabanıKnowledge BaseBir kuruluş veya sistemin yapılandırılmış bilgi deposu.Bilgi YönetimiKnowledge ManagementKurumsal bilginin toplanması, düzenlenmesi, paylaşılması ve yapay zekâya erişilebilir kılınması disiplini.Graf VeritabanıGraph Database (Neo4j)Verileri düğüm ve ilişkiler olarak saklayıp graf sorguları çalıştıran veritabanı türü.İkinci BeyinSecond BrainTiago Forte'nin popülerleştirdiği, kişinin not, belge ve fikirlerini dijital ortamda toplayıp düzenlediği, yapay zekâ ile sorgulanabilen ve birbirine bağlanabilen kişisel bilgi sistemi (Notion, Obsidian gibi araçlarla kurulur).İlişki ÇıkarımıRelation ExtractionMetindeki varlıklar arasındaki ilişkilerin (çalışıyor, kurucusu vb.) otomatik tespiti.Kişisel Bilgi YönetimiPKM (Personal Knowledge Management)Bireyin bilgiyi toplama, düzenleme, bağlantılandırma ve yeniden kullanma pratiklerinin bütünü; İkinci Beyin yaklaşımının dayandığı disiplin.Kurumsal AramaEnterprise SearchKurum içi tüm belge, e-posta ve sistemlerde birleşik, yetki duyarlı arama; günümüzde RAG ile birleşiyor.MetadataVeri hakkında bilgi veren ek veri (ör. oluşturulma tarihi, yazar).Metinden SQL'eText-to-SQLDoğal dil sorusunun veritabanı sorgusuna (SQL) otomatik dönüştürülmesi.OntolojiOntologyBir alandaki kavramlar ve ilişkilerin biçimsel tanımı.RDF / SPARQLBilgi grafiklerini temsil eden veri modeli (RDF) ve sorgulama dili (SPARQL).ŞemaSchemaVerinin yapısını ve alanlarını tanımlayan çerçeve.TaksonomiTaxonomyKavramların hiyerarşik olarak sınıflandırılması.ÜçlüTriple (Özne-Yüklem-Nesne)Bilgi grafiğinin temel birimi: 'Ankara - başkentidir - Türkiye' gibi özne-yüklem-nesne ifadesi.Varlık Bağlama / ÇözümlemeEntity Linking / ResolutionMetindeki bir varlığın bilgi tabanındaki doğru kayıtla eşleştirilmesi ve farklı yazımların aynı varlıkta birleştirilmesi.Varlık ÇıkarımıEntity ExtractionMetinden anlamlı varlıkların (kişi, yer, kurum vb.) çıkarılması.Veri AmbarıData Warehouseİşlenmiş, yapılandırılmış verinin analiz için saklandığı sistem.Veri Göl Evi (Lakehouse)Data LakehouseVeri gölünün esnekliğiyle veri ambarının yönetim özelliklerini birleştiren mimari (Databricks, Apache Iceberg gibi açık tablo formatlarıyla kurulur).Veri GölüData LakeHam verinin işlenmeden, ölçeklenebilir şekilde saklandığı depo.Veri KataloğuData CatalogKurumdaki tüm veri varlıklarının metadata ile aranabilir envanteri.Yapay Zekâ ile Veri AnaliziAI Data AnalystKullanıcının yüklediği tablo veya bağladığı veri kaynağı üzerinde, modelin doğal dil isteğine göre kod (genelde Python veya SQL) yazıp korumalı ortamda çalıştırarak analiz, grafik ve özet ürettiği özellik.Yapay Zekâya Hazır VeriAI Ready DataTemizlenmiş, yapılandırılmış ve etiketlenmiş; hem model eğitiminde hem de üretken yapay zekâ modeline bağlam/girdi (RAG, prompt, fine-tuning) olarak doğrudan verilebilecek nitelikte veri.Yapılandırılmamış VeriUnstructured DataSabit bir şeması olmayan veri (metin, görsel, ses vb.).Yapılandırılmış VeriStructured DataSabit bir şema/formatta düzenlenmiş veri (tablo, veritabanı vb.).Yarı Yapılandırılmış VeriSemi-structured DataSabit tablo şeması olmayan ama etiket/hiyerarşi taşıyan veri (JSON, XML, e-posta).

tüm bölümler

Ana SayfaYZ HaberleriYZ TerimleriYZ Linkleri

konular

açık ağırlıklı modelanthropicapplebilimchatgptclaudecodexçingeminigooglegörsel üretimigrokkodlamametamicrosoftmusenvidiaopenaises ajanısiber güvenlikvideo üretimiyapay zekâ ajanlarıyapay zekâ güvenliğixai

takip et

YouTubeInstagramMMedium