bugünün notları ✎

Teknoloji Notlarım

bölüm

Yapay Zekâ Terimleri

197 terim · makine öğrenmesi

Açıklama EklemeAnnotationVeriye ek bağlamsal bilgi veya etiket eklenmesi süreci.Adam OptimizasyonuAdamUyarlanabilir öğrenme oranı kullanan yaygın optimizasyon algoritması.Adlandırılmış Varlık TanımaNER (Named Entity Recognition)Metindeki kişi, yer, kurum gibi varlıkların otomatik tespiti.Ağırlık SönümüWeight DecayBüyük ağırlıkları cezalandıran düzenlileştirme tekniği (L2).Ajan (RL)Agent (RL)Pekiştirmeli öğrenmede ortamı gözlemleyip eylem seçen ve ödül alan öğrenen birim.Akıllı Hans EtkisiClever Hans EffectBir modelin görevi gerçekten çözmeden verideki istemsiz bir ipucunu (filigran, arka plan, kaynak etiketi gibi) yakalayarak doğru cevap vermesi; adını 1900'lerin başında Berlin'de 'hesap yapan' at Hans'tan alır. Oskar Pfungst 1907'de atın, soru soran kişilerin (sahibi Wilhelm von Osten dahil) farkında olmadan verdiği duruş ve yüz ifadesi ipuçlarını okuduğunu gösterdi.Aktarım ÖğrenmesiTransfer LearningBir görevde öğrenilen bilginin başka, ilişkili bir göreve aktarılıp kullanılması.Aktif ÖğrenmeActive LearningModelin en bilgilendirici örnekleri seçerek etiketlenmesini talep ettiği yöntem.Aktivasyon FonksiyonuActivation Function (ReLU, Sigmoid, Softmax)Bir nöronun çıktısına doğrusal olmayan dönüşüm uygulayan fonksiyon; ağın karmaşık örüntüleri öğrenmesini sağlar.Aktör-EleştirmenActor-CriticPolitikayı (aktör) ve değer tahminini (eleştirmen) birlikte öğrenen RL mimarisi.AlexNet / ImageNet AnıAlexNet / ImageNet Moment (2012)Toronto Üniversitesi'nden Alex Krizhevsky, Ilya Sutskever ve Geoffrey Hinton'ın iki GPU üzerinde eğittiği derin evrişimli ağ AlexNet'in 2012 ImageNet (ILSVRC) yarışmasını yüzde 15,3 ilk-5 hata oranıyla kazanması; ikinci gelen girdinin hata oranı yüzde 26,2 idi. Derin öğrenme çağının başlangıcı kabul edilir.AlphaFoldDeepMind'ın protein yapılarını tahmin eden, Nobel Kimya Ödülü'ne konu olan modeli.AlphaGo / AlphaZeroDeepMind'ın Go oyununda dünya şampiyonunu yenen ve kendi kendine oynayarak öğrenen pekiştirmeli öğrenme sistemleri.Anlamsal Metin BenzerliğiSemantic Textual Similarityİki metnin anlamca ne kadar benzediğinin skorlanması.Anomali TespitiAnomaly DetectionNormal örüntüden belirgin şekilde sapan veri noktalarının (dolandırıcılık, arıza vb.) otomatik tespiti.Artık BağlantıResidual ConnectionKatman girdisinin çıktıya eklenmesi; derin ağlarda gradyan akışını kolaylaştırır.Aşırı ÖğrenmeOverfittingModelin eğitim verisini ezberleyip yeni veride genelleme yapamaması durumu.BERT / T5Google'ın transformer tabanlı öncü modelleri: iki yönlü anlama (BERT) ve metinden metne birleşik çerçeve (T5).BERTScoreReferans ve çıktı arasındaki benzerliği kelime eşleşmesi yerine bağlamsal gömmelerle ölçen metrik.Bilgi ÇıkarımıInformation ExtractionYapılandırılmamış metinden yapılandırılmış bilgi (varlık, ilişki, olay) üretme.Bilgi DamıtmaDistillationBüyük bir modelin bilgisinin küçük bir modele aktarılması süreci.BLEUMakine çevirisinin referans çevirilerle ne kadar n-gram (ardışık kelime dizisi) örtüşmesi taşıdığını ölçen, kısa çıktıları cezalandıran otomatik metrik; anlamca doğru ama farklı kelimelerle yazılmış çevirileri düşük puanlayabilir.Boyut İndirgemeDimensionality Reduction (PCA)Verinin bilgi kaybını en aza indirerek daha az boyutla temsil edilmesi; Temel Bileşen Analizi (PCA) en yaygın yöntemidir.Bölüm / YörüngeEpisode / TrajectoryAjanın başlangıçtan bitişe kadar geçirdiği durum-eylem-ödül dizisi.BudamaPruningModelden önemsiz ağırlık/nöronların çıkarılarak küçültülmesi.Checkpoint Dosyası.ckptEğitim durumunu (ağırlık + optimizasyon) kaydeden dosya; görsel üretim topluluğunda model dosyası olarak da kullanılır.Core ML.mlmodel / .mlpackageApple cihazlarda cihaz üzerinde çıkarım için model formatı.Çapraz DoğrulamaCross-ValidationVeriyi birden fazla parçaya bölüp sırayla her parçayı test kümesi olarak kullanan güvenilir değerlendirme yöntemi.Çapraz EntropiCross EntropySınıflandırma görevlerinde yaygın kullanılan kayıp fonksiyonu türü.Çekişmeli SağlamlıkAdversarial RobustnessBir modelin çekişmeli saldırılara karşı dayanıklılık düzeyi.Çekişmeli SaldırıAdversarial AttackBir yapay zekâ sistemini yanıltmak için özel olarak tasarlanmış, kasıtlı girdi.Çevrimdışı Pekiştirmeli ÖğrenmeOffline RLAjanın ortamla etkileşmeden, önceden toplanmış veri kümesinden öğrenmesi.ÇıkarımInferenceEğitilmiş bir modelin yeni girdiler üzerinde tahmin/çıktı üretmesi.Dağıtık EğitimDistributed TrainingBir modelin birden fazla cihaz/makinede paralel eğitilmesi.Değer FonksiyonuValue FunctionBir durumdan başlayarak elde edilebilecek beklenen toplam ödülü tahmin eden fonksiyon.Deney TakibiExperiment TrackingDenemelerin (parametre, metrik, artefakt) kayıt altına alınması.Derin ÖğrenmeDeep LearningÇok katmanlı yapay sinir ağları kullanan makine öğrenmesi alt dalı.DerlemCorpusDil modelleri için toplanmış büyük metin koleksiyonu.Destek Vektör MakinesiSVM (Support Vector Machine)Sınıflar arasındaki en iyi ayırıcı sınırı bulmaya çalışan klasik sınıflandırma/regresyon modeli.DevirEpochTüm eğitim verisinin bir kez baştan sona işlenmesi.Dil TespitiLanguage DetectionBir metnin hangi dilde yazıldığının otomatik belirlenmesi.Diziden Diziye ModelSeq2SeqBir giriş dizisini başka bir çıkış dizisine dönüştüren model mimarisi.Doğal Dil Anlama / ÜretmeNLU / NLGDilin anlamını çözümleme (NLU) ve doğal dil metni üretme (NLG); NLP'nin iki ana kolu.DoğrulukAccuracyTüm tahminler içinde doğru olanların oranı.Doğrusal / Lojistik RegresyonLinear / Logistic RegressionSürekli değer tahmini (doğrusal) ve ikili sınıflandırma (lojistik) için kullanılan en temel istatistiksel modeller.DropoutEğitim sırasında rastgele nöronları devre dışı bırakan düzenlileştirme tekniği.Durak KelimelerStop Words'Ve', 'bir', 'için' gibi anlam taşımayan, çoğu zaman filtrelenen yaygın kelimeler.DurumStateOrtamın belirli bir andaki tam veya kısmi temsili.DuyarlılıkRecallGerçek pozitiflerin ne kadarının doğru tespit edildiği oranı.Duygu AnaliziSentiment AnalysisBir metnin arkasındaki duygusal tonun (olumlu, olumsuz, nötr) otomatik olarak tespit edilmesi.DüzenlileştirmeRegularizationAşırı öğrenmeyi azaltmak için modele uygulanan kısıtlama teknikleri.EğitimTrainingBir modelin veriden öğrenmesini sağlayan süreç.Eğitim / Doğrulama / Test KümesiTrain / Validation / Test SplitVerinin modeli eğitmek, hiperparametreleri ayarlamak ve nihai performansı tarafsız ölçmek için üç parçaya ayrılması.Eğitim-Sunum UyumsuzluğuTraining-Serving SkewEğitim ve üretim ortamlarında verinin farklı işlenmesi sonucu oluşan performans farkı.En Yakın KomşuNearest NeighborBir vektöre en benzer öğelerin bulunması.Erken DurdurmaEarly StoppingPerformans kötüleşmeye başladığında eğitimi durdurma tekniği.Eşgönderim ÇözümüCoreference ResolutionMetinde aynı varlığa işaret eden farklı ifadelerin ('Ali', 'o', 'mühendis') eşleştirilmesi.EtiketlemeLabelingVeriye doğru cevap/kategori bilgisinin eklenmesi süreci.Evrişimli Sinir AğıCNN (Convolutional Neural Network)Görsel verilerde örüntü tanımada kullanılan, evrişim katmanlarına dayalı sinir ağı.EylemActionAjanın bir durumda yapabileceği seçim.F1 SkoruF1 ScoreKesinlik ve duyarlılığın harmonik ortalaması.Felaket UnutmaCatastrophic ForgettingModelin yeni görev öğrenirken önceki görevlerdeki bilgisini kaybetmesi.FSDP / ZeROParametre, gradyan ve optimizasyon durumunu cihazlar arasında parçalayarak çok büyük modellerin eğitimini mümkün kılan bellek verimli dağıtık eğitim teknikleri.GenellemeGeneralizationModelin eğitimde görmediği yeni veriler üzerinde de iyi performans gösterme yeteneği.Geri YayılımBackpropagationHatanın ağ katmanları boyunca geriye doğru yayılarak gradyanların hesaplanması.Gizil UzayLatent SpaceVerinin sıkıştırılmış, soyut özelliklerini temsil eden çok boyutlu uzay.Gizli DurumHidden StateAğın ara katmanlarında tutulan sayısal temsil.Gözetimli ÖğrenmeSupervised LearningModelin etiketli (girdi-çıktı çiftleri belli) verilerle eğitildiği makine öğrenmesi yaklaşımı.Gözetimsiz ÖğrenmeUnsupervised LearningModelin etiketlenmemiş veride kendi başına örüntü bulmaya çalıştığı makine öğrenmesi yaklaşımı.GradyanGradientKayıp fonksiyonunun parametrelere göre değişim yönü ve büyüklüğü.Gradyan ArtırmaGradient BoostingZayıf modelleri art arda eğiterek hatalarını düzeltmeye dayanan topluluk öğrenme yöntemi.Gradyan İnişiGradient DescentKaybı azaltmak için parametrelerin gradyan yönünde güncellenmesi yöntemi.Gradyan KırpmaGradient ClippingPatlayan gradyanları önlemek için gradyan büyüklüğüne üst sınır koyma.GrokkingModelin uzun süre ezberledikten sonra aniden genelleme yapmaya başlaması olgusu.Her Şeyi Segmentle ModeliSAM (Segment Anything Model)Meta'nın, nokta, kutu veya (SAM 3 ile) metin istemiyle verilen herhangi bir nesneyi ek eğitim gerektirmeden görsel ve videoda segmentlere ayıran temel modeli.HiperparametreHyperparameterEğitimden önce belirlenen, öğrenme sürecini kontrol eden ayar değeri (öğrenme oranı, yığın boyutu vb.).IsınmaWarm-upEğitimin başında öğrenme oranının düşükten başlayıp kademeli artırılması; kararsızlığı önler.İnce AyarFine-tuningÖn eğitimli bir modelin belirli bir görev için ek eğitilmesi.İndirim FaktörüDiscount FactorGelecekteki ödüllerin bugünkü değerini azaltan katsayı (gamma).k-En Yakın Komşuk-NN (k-Nearest Neighbors)Bir örneği en yakın k komşusunun etiketine göre sınıflandıran basit algoritma.K-OrtalamalarK-MeansVeriyi k merkez etrafında kümelere ayıran en yaygın kümeleme algoritması.KalibrasyonCalibrationModel güven skorlarının gerçek doğruluk oranlarıyla ne kadar örtüştüğü.Kara Kutu ModelBlack-Box Modelİç işleyişi/karar süreci insanlar tarafından kolayca incelenemeyen model.Karar AğacıDecision TreeVerideki özniteliklere göre dallara ayrılarak karar veren ağaç yapılı model.Karışık Hassasiyet EğitimiMixed Precision Training (FP16/BF16/FP8)Hesaplamaların bir kısmının düşük hassasiyetli sayı formatlarıyla yapılması; bellek ve hız kazancı sağlar.Karışıklık MatrisiConfusion MatrixSınıflandırma sonuçlarını doğru/yanlış türlerine göre gösteren tablo.Karşıtsal ÖğrenmeContrastive LearningBenzer örnekleri gizil uzayda yakınlaştırıp farklıları uzaklaştırarak temsil öğrenme yöntemi (CLIP, gömme modelleri).Katman NormalizasyonuLayer NormalizationEğitimi kararlı hale getirmek için katman çıktılarının normalize edilmesi.Kavram SapmasıConcept DriftGirdi ile çıktı arasındaki ilişkinin zamanla değişmesi.Kayıp EğrisiLoss CurveEğitim boyunca kayıp değerinin adım/devir bazında çizilmiş grafiği; öğrenmenin ilerleyişini gösterir.

tüm bölümler

Ana SayfaYZ HaberleriYZ TerimleriYZ Linkleri

konular

açık ağırlıklı modelanthropicapplebilimchatgptclaudecodexçingeminigooglegörsel üretimigrokkodlamametamicrosoftmusenvidiaopenaises ajanısiber güvenlikvideo üretimiyapay zekâ ajanlarıyapay zekâ güvenliğixai

takip et

YouTubeInstagramMMedium