bugünün notları ✎

Teknoloji Notlarım

bölüm

Yapay Zekâ Terimleri

22 terim · veri güvenliği

AnonimleştirmeAnonymizationKişisel verinin kişiyle bağının geri döndürülemez şekilde koparılması.Diferansiyel GizlilikDifferential PrivacySorgu sonuçlarına veya eğitim sürecine ölçülü rastgele gürültü ekleyerek tek bir kişinin verisinin veri kümesinde bulunup bulunmamasının sonucu belirgin biçimde değiştirmemesini garanti eden matematiksel çerçeve; gizlilik düzeyi epsilon (ε) parametresiyle ayarlanır.Eğitimde KullanılmamaOpt-out of TrainingKullanıcı verilerinin sağlayıcı tarafından model eğitiminde kullanılmamasını seçme hakkı/ayarı.Federatif ÖğrenmeFederated LearningVerinin cihazlarda veya kurumlarda kaldığı, yalnızca yerelde eğitilen model güncellemelerinin merkezi sunucuda birleştirildiği dağıtık eğitim yöntemi; telefon klavyelerinde kelime tahmini veya kurumlar arası dolandırıcılık modellerinde kullanılır.Gizli HesaplamaConfidential Computing / TEEVerinin işlenirken bile donanım destekli güvenli bölgede (Trusted Execution Environment) şifreli kalması.Güvenli Çok Taraflı HesaplamaSecure Multi-Party ComputationBirden fazla tarafın verisini birbirine göstermeden ortak hesaplama yapabilmesi.Homomorfik ŞifrelemeHomomorphic EncryptionŞifreli veri üzerinde çözülmeden işlem yapılabilmesini sağlayan şifreleme türü.Kişisel Tanımlanabilir BilgiPII (Personally Identifiable Information)Bir kişiyi doğrudan veya dolaylı tanımlayabilen veri.Kişisel Veri TespitiPII Detectionİstemlerde, belgelerde ve model çıktılarında ad, kimlik numarası, IBAN, telefon gibi kişisel verilerin kural, düzenli ifade ve NER modelleriyle otomatik bulunması; tespit edilen veri genellikle modele gitmeden maskelenir veya engellenir.Sıfır Veri SaklamaZDR (Zero Data Retention)Sağlayıcının API isteklerini ve yanıtlarını işlem sonrasında hiç saklamaması politikası.Sır YönetimiSecrets ManagementAPI anahtarları, erişim token'ları ve şifrelerin koda gömülmeden güvenli bir kasada saklanıp yönetilmesi.Şifreleme (Dururken / Aktarımda)Encryption at Rest / in TransitVerinin depoda ve ağ üzerinde iletilirken şifreli tutulması.Takma AdlandırmaPseudonymizationKişisel tanımlayıcıların, ayrı tutulan bir anahtarla geri çözülebilir takma değerlerle değiştirilmesi.Tokenizasyon (Veri Güvenliği)Tokenization (Data Security)Hassas verinin anlamsız bir jetonla değiştirilmesi; NLP'deki 'tokenizasyon' ile eş adlı ama farklı bir kavramdır.Veri Kaybını ÖnlemeDLP (Data Loss Prevention)E-posta, uç nokta, bulut ve web trafiğindeki içeriği inceleyerek kişisel veri, kart numarası gibi hassas bilgilerin kurum dışına çıkmasını tespit edip engelleyen kurallar ve araçlar; artık yapay zekâ araçlarına yazılan istemleri denetlemekte de kullanılır.Veri Maskeleme / RedaksiyonData Masking / RedactionHassas alanların modele gönderilmeden önce gizlenmesi veya yerine yer tutucu konulması.Veri MinimizasyonuData MinimizationYalnızca amaç için gerekli en az verinin toplanması ve işlenmesi ilkesi.Veri Saklama SüresiData RetentionVerinin (istem, çıktı, günlük) sistemde ne kadar süre tutulacağına dair politika.Veri SınıflandırmaData ClassificationVerinin hassasiyet düzeyine göre (kamuya açık, gizli, çok gizli) etiketlenmesi.Veri SoyağacıData LineageVerinin kaynağından son kullanımına kadar geçtiği tüm dönüşümlerin izlenebilir kaydı.Veri YerleşimiData ResidencyVerinin fiziksel olarak hangi ülke/bölgedeki sunucularda işlenip saklandığı; mevzuat uyumu için kritik.Veri YönetişimiData GovernanceVerinin kalite, güvenlik ve uyumluluk açısından yönetilmesi çerçevesi.

tüm bölümler

Ana SayfaYZ HaberleriYZ TerimleriYZ Linkleri

konular

açık ağırlıklı modelanthropicapplebilimchatgptclaudecodexçingeminigooglegörsel üretimigrokkodlamametamicrosoftmusenvidiaopenaises ajanısiber güvenlikvideo üretimiyapay zekâ ajanlarıyapay zekâ güvenliğixai

takip et

YouTubeInstagramMMedium