bugünün notları ✎

Teknoloji Notlarım

bölüm

Yapay Zekâ Terimleri

48 terim · yapay zekâ modelleri

AlphaFoldDeepMind'ın protein yapılarını tahmin eden, Nobel Kimya Ödülü'ne konu olan modeli.AlphaGo / AlphaZeroDeepMind'ın Go oyununda dünya şampiyonunu yenen ve kendi kendine oynayarak öğrenen pekiştirmeli öğrenme sistemleri.Amazon NovaAmazon'un Bedrock üzerinden sunduğu kendi temel model ailesi.Anayasal Yapay ZekâConstitutional AIAnthropic'in, modelin yazılı ilkelerden oluşan bir 'anayasa'ya göre kendi yanıtlarını eleştirip düzelttiği ve insan etiketi yerine yapay zekâ geri bildirimiyle (RLAIF) hizalandığı yöntem; Claude'un anayasası Ocak 2026'da yeniden yazıldı.AnthropicClaude modellerinin geliştiricisi; güvenlik odaklı yapay zekâ araştırma şirketi.BERT / T5Google'ın transformer tabanlı öncü modelleri: iki yönlü anlama (BERT) ve metinden metne birleşik çerçeve (T5).ChatGPT vs GPTChatGPT son kullanıcı ürünüdür; GPT ise arkasındaki model ailesidir. Ürün ile model ayrımı tüm sağlayıcılar için geçerlidir.ClaudeAnthropic tarafından geliştirilen büyük dil modeli ailesi.Claude Opus / Sonnet / HaikuClaude ailesinin büyükten küçüğe üç kademesi: en yetenekli, dengeli ve en hızlı.CodexOpenAI'nin kodlama ajanı ailesi; bulutta görev yürüten Codex ajanını, terminalde çalışan açık kaynak Codex CLI'ı, IDE eklentisini ve Şubat 2026'da çıkan masaüstü uygulamasını kapsar.CohereKurumsal RAG, gömme ve yeniden sıralama modellerine odaklanan şirket (Command, Embed, Rerank).DALL-E / GPT ImageOpenAI'nin görsel üretim modelleri; DALL-E 2 ve DALL-E 3 Mayıs 2026'da API'den kaldırıldı, yerini ChatGPT'ye yerleşik, metni görsel içinde doğru yazabilen ve sohbetle düzenleme yapabilen GPT Image (gpt-image) modelleri aldı.DeepSeekÇin merkezli laboratuvar; Ocak 2025'te düşük maliyetle eğitilmiş açık ağırlıklı akıl yürütme modeli R1 ile küresel etki yarattı, ardından akıl yürütmeyi tek modelde birleştiren V3.x ve Nisan 2026'da V4 serisini açık ağırlıkla yayımladı.ElevenLabsGerçekçi metinden sese, ses klonlama ve dublaj teknolojisiyle bilinen şirket.FLUX (Black Forest Labs)FLUXStable Diffusion ekibinin kurduğu Black Forest Labs'ın akış eşleme tabanlı, yüksek kaliteli görsel modeli.GeminiGoogle'ın çok modlu büyük dil modeli ailesi.Gemini Flash / ProGemini ailesinin hızlı-uygun maliyetli (Flash) ve en yetenekli (Pro) kademeleri.GemmaGoogle'ın açık ağırlıklı, hafif model ailesi.Google DeepMindGoogle'ın Gemini, AlphaFold, AlphaGo ve SynthID gibi teknolojileri geliştiren yapay zekâ araştırma birimi.GPT MimarisiGPT ArchitectureYalnızca kod çözücü (decoder-only) transformer bloklarından oluşan, metni soldan sağa bir sonraki token'ı tahmin ederek üreten mimari; büyük metin derleminde ön eğitim ve ardından ince ayar ile eğitilir. Çoğu güncel LLM bu yapıyı izler.GPT-4oOpenAI'nin Mayıs 2024'te çıkardığı, metin, görsel ve sesi tek modelde yerel olarak işleyen 'omni' modeli; Şubat 2026'da ChatGPT'den kaldırıldı, API'deki sürümleri de 2026 sonu-2027 başında kapatılıyor.GPT-5OpenAI'nin Ağustos 2025'te çıkardığı, hızlı yanıt ile akıl yürütme modunu otomatik yönlendiriciyle tek sistemde birleştiren model nesli; 5.x güncellemeleriyle sürdü, Eylül 2026'dan itibaren yerini GPT-6 nesline bırakmaya başladı.GrokGrok (xAI)Elon Musk'ın kurduğu, 2026'da SpaceX bünyesine katılan xAI'ın büyük dil modeli ailesi ve asistanı; X platformunda, ayrı uygulamalarında ve API üzerinden sunulur.Her Şeyi Segmentle ModeliSAM (Segment Anything Model)Meta'nın, nokta, kutu veya (SAM 3 ile) metin istemiyle verilen herhangi bir nesneyi ek eğitim gerektirmeden görsel ve videoda segmentlere ayıran temel modeli.HiggsfieldSinematik kamera hareketleri, karakter tutarlılığı ve çoklu model erişimiyle bilinen yapay zekâ video/görsel üretim platformu.Imagen / Nano BananaGoogle'ın görsel üretim ve düzenleme modelleri (Nano Banana, Gemini görsel modelinin popüler adıdır).Kimi / GLMKimi (Moonshot) / GLM (Zhipu)Çin merkezli diğer önde gelen açık ağırlıklı model aileleri.Kling / Seedance / HailuoÇin kökenli video üretim modeli aileleri: Kling (Kuaishou), Seedance (ByteDance) ve Hailuo (MiniMax); metinden ve görselden video üretirler.LlamaMeta tarafından geliştirilen açık ağırlıklı büyük dil modeli ailesi.Meta AIMeta'nın yapay zekâ asistanı ve araştırma çatısı; açık ağırlıklı Llama modellerini geliştirir, Nisan 2026'dan beri asistanı Meta Superintelligence Labs'in kapalı modeli Muse Spark çalıştırır. PyTorch'u da Meta başlatmıştır (bugün Linux Vakfı bünyesinde).Microsoft Copilot / PhiMicrosoft'un Office ve Windows'a gömülü yapay zekâ asistanı (Copilot) ve küçük açık model ailesi (Phi).MidjourneyEstetik kalitesiyle bilinen, Discord ve web üzerinden çalışan görsel üretim servisi.Mistral AIFransa merkezli, açık ağırlıklı ve MoE modelleriyle tanınan Avrupa'nın öncü yapay zekâ şirketi.NeuralinkElon Musk ve bir grup bilim insanının 2016'da kurduğu beyin-bilgisayar arayüzü şirketi; klinik deneme aşamasındaki ilk ürünü Telepathy, robotla yerleştirilen 1.024 elektrotlu bir implantla felçli hastaların bilgisayarı düşünceyle kontrol etmesini sağlar. Görme implantı Blindsight üzerinde de çalışır.NotebookLMGoogle'ın kullanıcının kendi belgelerine dayalı araştırma ve sesli özet (podcast) üreten aracı.NVIDIA NemotronNVIDIA'nın açık ağırlıklı model ailesi ve sentetik veri üretim modelleri.o1OpenAI'nin Eylül 2024'te tanıttığı, yanıt vermeden önce uzun düşünce zinciri üreten ilk akıl yürütme modeli serisi; GPT-5 ve sonrasıyla yerini yeni modellere bıraktı, API'den Ekim 2026'da kaldırıldı.o3OpenAI'nin Nisan 2025'te çıkardığı, araç kullanımı ve görsel akıl yürütmeyi birleştiren akıl yürütme modeli; GPT-5 ile o-serisi tek model ailesinde birleşti, o3'ün API'den kaldırılması Aralık 2026'ya planlandı.OpenAIChatGPT'yi ve GPT model ailesini geliştiren ABD'li şirket; 2022'de ChatGPT ile üretken yapay zekâ dalgasını başlattı, Ekim 2025'te kâr amacı gütmeyen vakfın denetimindeki kamu yararı şirketine dönüştü.Perplexity AIKaynaklı yanıt üreten yapay zekâ arama motoru; yanıt motoru kategorisinin öncüsü.Responses APIOpenAI'nin, tek istekte web araması, dosya araması, kod çalıştırma ve MCP gibi yerleşik araçları kullanabilen, konuşma durumunu sunucuda tutabilen ana API'si; Ağustos 2026'da kapatılan Assistants API'nin yerini aldı.RunwayVideo üretim ve düzenleme modelleri (Gen-4, sesli video üreten Gen-4.5) ile film/reklam araçları geliştiren ABD'li şirket; Aralık 2025'ten beri etkileşimli dünya modelleri de geliştiriyor.SoraOpenAI'nin metinden video üreten modeli ve aynı adlı sosyal video uygulaması; Sora 2 ile sesli video üretimine geçti ancak OpenAI Mart 2026'da hizmeti sonlandırma kararını açıkladı, uygulama Nisan, API Eylül 2026'da kapandı.Stable Diffusion / Stability AIAçık ağırlıklı görsel üretim modellerinin öncüsü; yerel görsel üretim ekosistemini başlattı.Suno / UdioMetin isteminden söz, vokal ve enstrümanlarıyla tam şarkı üreten müzik platformları; 2025 sonunda bazı büyük plak şirketleriyle telif davalarını uzlaşmayla kapatıp indirme kısıtlamaları getirdiler, Suno Eylül 2026'da lisanslı müzikle eğitilmiş v6 modellerine geçti.VeoGoogle DeepMind'ın yüksek kaliteli video üretim modeli.Vertex AIVertex AI (Gemini Enterprise Agent Platform)Google Cloud'un model eğitimi, Gemini ve üçüncü taraf modellere erişim ve dağıtım platformu; Nisan 2026'da ADK, Agent Runtime gibi ajan araçlarını da kapsayacak şekilde Gemini Enterprise Agent Platform adını aldı.QwenQwen (Alibaba)Alibaba'nın geniş açık ağırlıklı model ailesi; çok dilli ve kodlama modelleriyle öne çıkar.
hepsi bu kadar! ✎

tüm bölümler

Ana SayfaYZ HaberleriYZ TerimleriYZ Linkleri

konular

açık ağırlıklı modelanthropicapplebilimchatgptclaudecodexçingeminigooglegörsel üretimigrokkodlamametamicrosoftmusenvidiaopenaises ajanısiber güvenlikvideo üretimiyapay zekâ ajanlarıyapay zekâ güvenliğixai

takip et

YouTubeInstagramMMedium