bugünün notları ✎

Teknoloji Notlarım

bölüm

Yapay Zekâ Terimleri

1126 terim · E harfinde 24

Egemen Yapay ZekâSovereign AIÜlkelerin kendi veri, dil, altyapı ve modelleriyle yapay zekâ kapasitesini dışa bağımlı olmadan geliştirmesi.EğitimTrainingBir modelin veriden öğrenmesini sağlayan süreç.Eğitim / Doğrulama / Test KümesiTrain / Validation / Test SplitVerinin modeli eğitmek, hiperparametreleri ayarlamak ve nihai performansı tarafsız ölçmek için üç parçaya ayrılması.Eğitim Maliyeti TahminiTraining Cost EstimationBir modeli eğitmenin hesaplama ihtiyacının kabaca 6 × parametre sayısı × eğitim token'ı formülüyle FLOP olarak tahmin edilmesi, bunun GPU'nun fiilen elde edilen hızına bölünerek GPU-saate, saatlik fiyatla da paraya çevrilmesi; deneme koşuları, başarısız denemeler ve veri hazırlığı ayrıca eklenir.Eğitim Verisinden ÇıkmaTraining Data Opt-out (robots.txt, ai.txt)İçerik sahiplerinin eserlerinin model eğitiminde kullanılmasını engellemek için kullandığı yöntemler: robots.txt'de GPTBot, ClaudeBot, Google-Extended gibi tarayıcıları engellemek, TDMRep gibi makine okunur çekinceler ve IETF'nin geliştirdiği AI Preferences sinyalleri; uyum büyük ölçüde gönüllüdür.Eğitim-Sunum UyumsuzluğuTraining-Serving SkewEğitim ve üretim ortamlarında verinin farklı işlenmesi sonucu oluşan performans farkı.Eğitimde KullanılmamaOpt-out of TrainingKullanıcı verilerinin sağlayıcı tarafından model eğitiminde kullanılmamasını seçme hakkı/ayarı.Elasticsearch / OpenSearchTam metin arama motorları; artık vektör ve hibrit aramayı da destekler.Eleştirmen / DoğrulayıcıCritic / VerifierAna ajanın çıktısını bağımsız olarak kontrol eden, hataları işaret eden ikinci model veya bileşen.ElevenLabsGerçekçi metinden sese, ses klonlama ve dublaj teknolojisiyle bilinen şirket.ELIZA EtkisiELIZA Effectİnsanların basit bir sohbet programına bile anlayış, duygu ve niyet atfetme eğilimi; adını Joseph Weizenbaum'un MIT'de geliştirip 1966'da yayımladığı, terapist taklidi yapan ELIZA programından alır. Programın nasıl çalıştığını bilen sekreterinin onunla baş başa konuşmak için Weizenbaum'dan odadan çıkmasını istemesi ünlü örnektir; kavram büyük dil modelleriyle yeniden gündeme gelmiştir.Elo Puanı / Arena (LMArena)Elo Rating / Arena (formerly LMArena, Chatbot Arena)Kullanıcıların anonim model yanıtlarını ikili olarak oyladığı ve oyları Bradley-Terry modeliyle Elo benzeri puana dönüştürerek sıraladığı topluluk lider tablosu; Chatbot Arena olarak başlayan platform Ocak 2026'da LMArena adından 'Arena'ya geçti.En Az Yetki İlkesiLeast Privilege (for Agents)Ajana yalnızca görevini yapması için gereken minimum erişim ve aracın verilmesi.En Yakın KomşuNearest NeighborBir vektöre en benzer öğelerin bulunması.En-Boy OranıAspect RatioÜretilen görsel/videonun genişlik-yükseklik oranı (16:9, 9:16, 1:1 vb.).Enerji Tüketimi ve SoğutmaPower Consumption & CoolingYapay zekâ veri merkezlerinin yüksek elektrik ihtiyacı ve sıvı soğutma gibi ısı yönetimi çözümleri.Erken DurdurmaEarly StoppingPerformans kötüleşmeye başladığında eğitimi durdurma tekniği.Eşgönderim ÇözümüCoreference ResolutionMetinde aynı varlığa işaret eden farklı ifadelerin ('Ali', 'o', 'mühendis') eşleştirilmesi.Eşzamanlı Konumlama ve HaritalamaSLAMRobotun bilinmeyen bir ortamda aynı anda haritayı çıkarıp kendi konumunu belirlemesi.EtiketlemeLabelingVeriye doğru cevap/kategori bilgisinin eklenmesi süreci.Etkileşimli Dünya ModeliInteractive World Model (Genie)Kullanıcı eylemlerine gerçek zamanlı tepki veren, oynanabilir sanal ortamlar üreten model.Evrişimli Sinir AğıCNN (Convolutional Neural Network)Görsel verilerde örüntü tanımada kullanılan, evrişim katmanlarına dayalı sinir ağı.EylemActionAjanın bir durumda yapabileceği seçim.Eylem ve Harcama LimitleriAction & Spend LimitsBir ajanın tek görevde veya belirli sürede yapabileceği araç çağrısı, değiştirebileceği kayıt, gönderebileceği mesaj ve harcayabileceği token ya da para miktarına konan üst sınırlar.

tüm bölümler

Ana SayfaYZ HaberleriYZ TerimleriYZ Linkleri

konular

açık ağırlıklı modelanthropicapplebilimchatgptclaudecodexçingeminigooglegörsel üretimigrokkodlamametamicrosoftmusenvidiaopenaises ajanısiber güvenlikvideo üretimiyapay zekâ ajanlarıyapay zekâ güvenliğixai

takip et

YouTubeInstagramMMedium