bugünün notları ✎

Teknoloji Notlarım

bölüm

Yapay Zekâ Terimleri

1126 terim · V harfinde 44

Varlık Bağlama / ÇözümlemeEntity Linking / ResolutionMetindeki bir varlığın bilgi tabanındaki doğru kayıtla eşleştirilmesi ve farklı yazımların aynı varlıkta birleştirilmesi.Varlık ÇıkarımıEntity ExtractionMetinden anlamlı varlıkların (kişi, yer, kurum vb.) çıkarılması.Varsayılan RetDeny-by-DefaultAçıkça izin verilmeyen her erişim, araç çağrısı veya ağ bağlantısının otomatik olarak engellendiği güvenlik ilkesi; ajan yetkilerinin baştan dar tutulmasını sağlar.Varyasyonel OtokodlayıcıVAE (Variational Autoencoder)Verinin olasılıksal gizil temsilini öğrenen üretken otokodlayıcı türü.Vatandaş GeliştiriciCitizen DeveloperKodlama eğitimi olmadan, kodsuz/az kodlu yapay zekâ araçlarıyla çözüm üreten iş birimi çalışanı.VektörVectorVerinin sayısal, çok boyutlu temsili.Vektör DeposuVector StoreVektörlerin saklandığı depolama katmanı (veritabanı veya kütüphane).Vektör VeritabanıVector DatabaseVektör gömme temsillerini depolayıp benzerlik araması yapan veritabanı.VeoGoogle DeepMind'ın yüksek kaliteli video üretim modeli.Vercel AI SDKWeb uygulamalarına akışlı LLM arayüzleri eklemek için TypeScript kütüphanesi.Veri AmbarıData Warehouseİşlenmiş, yapılandırılmış verinin analiz için saklandığı sistem.Veri ArtırmaData AugmentationMevcut veriden türetilen değişik varyasyonlarla eğitim veri kümesinin yapay olarak genişletilmesi.Veri BilimiData ScienceVeriden içgörü ve değer üretmek için istatistik, programlama ve alan bilgisini birleştiren disiplin.Veri Boru Hattı / ETLData Pipeline / ETLVerinin kaynaklardan çekilip (Extract), dönüştürülüp (Transform) hedefe yüklendiği (Load) otomatik akış.Veri FöyüData SheetBir veri kümesinin kaynağı, kapsamı ve sınırlarını belgeleyen doküman.Veri Göl Evi (Lakehouse)Data LakehouseVeri gölünün esnekliğiyle veri ambarının yönetim özelliklerini birleştiren mimari (Databricks, Apache Iceberg gibi açık tablo formatlarıyla kurulur).Veri GölüData LakeHam verinin işlenmeden, ölçeklenebilir şekilde saklandığı depo.Veri KataloğuData CatalogKurumdaki tüm veri varlıklarının metadata ile aranabilir envanteri.Veri Kaybını ÖnlemeDLP (Data Loss Prevention)E-posta, uç nokta, bulut ve web trafiğindeki içeriği inceleyerek kişisel veri, kart numarası gibi hassas bilgilerin kurum dışına çıkmasını tespit edip engelleyen kurallar ve araçlar; artık yapay zekâ araçlarına yazılan istemleri denetlemekte de kullanılır.Veri KümesiDatasetBir modeli eğitmek veya değerlendirmek için kullanılan veri koleksiyonu.Veri Maskeleme / RedaksiyonData Masking / RedactionHassas alanların modele gönderilmeden önce gizlenmesi veya yerine yer tutucu konulması.Veri Merkezi / Yapay Zekâ FabrikasıData Center / AI FactoryYapay zekâ eğitimi ve çıkarımına adanmış büyük ölçekli hesaplama tesisi.Veri MinimizasyonuData MinimizationYalnızca amaç için gerekli en az verinin toplanması ve işlenmesi ilkesi.Veri ParalelliğiData ParallelismAynı modelin farklı veri parçalarıyla paralel makinelerde eğitilmesi.Veri Saklama SüresiData RetentionVerinin (istem, çıktı, günlük) sistemde ne kadar süre tutulacağına dair politika.Veri SapmasıData DriftÜretimdeki girdi verisinin dağılımının eğitim verisinden zamanla uzaklaşması.Veri SınıflandırmaData ClassificationVerinin hassasiyet düzeyine göre (kamuya açık, gizli, çok gizli) etiketlenmesi.Veri SızdırmaData ExfiltrationSaldırganın, istem enjeksiyonuyla ajanı hassas verileri dışarıya (URL, e-posta vb.) göndermeye zorlaması.Veri Sızıntısı / KirlenmeData Leakage / ContaminationTest veya benchmark verisinin eğitim verisine karışması; ölçülen performansın gerçekçi olmamasına yol açar.Veri SoyağacıData LineageVerinin kaynağından son kullanımına kadar geçtiği tüm dönüşümlerin izlenebilir kaydı.Veri TekilleştirmeData DeduplicationEğitim verisindeki tekrar eden örneklerin çıkarılması; ezberlemeyi ve benchmark kirlenmesini azaltır.Veri TemizlemeData CleaningHam veriden hata, tekrar ve gürültünün giderilmesi süreci.Veri VersiyonlamaData Versioning (DVC)Veri kümelerinin kod gibi sürümlenmesi; tekrarlanabilirlik için gereklidir.Veri YerleşimiData ResidencyVerinin fiziksel olarak hangi ülke/bölgedeki sunucularda işlenip saklandığı; mevzuat uyumu için kritik.Veri YönetişimiData GovernanceVerinin kalite, güvenlik ve uyumluluk açısından yönetilmesi çerçevesi.Vertex AIVertex AI (Gemini Enterprise Agent Platform)Google Cloud'un model eğitimi, Gemini ve üçüncü taraf modellere erişim ve dağıtım platformu; Nisan 2026'da ADK, Agent Runtime gibi ajan araçlarını da kapsayacak şekilde Gemini Enterprise Agent Platform adını aldı.Vibe CodingKodun detaylarını incelemeden, doğal dille istek verip yapay zekânın ürettiği kodu deneyerek ilerleme tarzı; hızlı prototipleme için yaygın.Video BelleğiVRAM (Video RAM)GPU üzerindeki, model ve veriyi tutan yüksek hızlı bellek.Video Difüzyon ModeliVDM (Video Diffusion Model)Difüzyon yöntemini zaman boyutuna genişleterek kareleri birlikte üreten, böylece kareler arası hareket ve görünüm tutarlılığını koruyan video üretim modeli; günümüzdekilerin çoğu DiT tabanlıdır (Veo, Kling, Wan vb.).Videodan GörseleVideo-to-ImageVideodan kare/özet görsel çıkaran dönüşüm türü.Videodan MetneVideo-to-TextBir videoyu açıklayan metin üreten dönüşüm türü.Videodan VideoyaVideo-to-VideoBir videoyu başka bir videoya dönüştüren (stil, düzenleme) işlem.vLLMYüksek verimli LLM sunumu için PagedAttention kullanan açık kaynak çıkarım motoru.Vücutlanmış Yapay ZekâEmbodied AISensör ve aktüatörler aracılığıyla fiziksel bir bedende (robot vb.) çalışan, çevresini algılayıp etkileşime giren yapay zekâ.

tüm bölümler

Ana SayfaYZ HaberleriYZ TerimleriYZ Linkleri

konular

açık ağırlıklı modelanthropicapplebilimchatgptclaudecodexçingeminigooglegörsel üretimigrokkodlamametamicrosoftmusenvidiaopenaises ajanısiber güvenlikvideo üretimiyapay zekâ ajanlarıyapay zekâ güvenliğixai

takip et

YouTubeInstagramMMedium