Tümüüretken yapay zekâ565makine öğrenmesi197yapay zekâ ajanları98yapay zekâ araçları89model eğitimi81yapay zekâ güvenliği64çıkarım57yapay zekâ şirketleri48yapay zekâ modelleri48rag48framework46benchmark46değerlendirme46model mimarileri44yeni nesil yapay zekâ43mlops42yapay zekâ temelleri39llmops37gözlemlenebilirlik36token35transformer35yapay zekâ yönetişimi32yapay zekâ donanımı30yapay zekâ tarihi29yapay zekâ etiği29regülasyon29bilgi yönetimi28dosya formatları27kodlama25üretken medya25multimodal25görsel üretimi25doğal dil işleme23veri güvenliği22gizlilik22pekiştirmeli öğrenme21yapay zekâ maliyeti20sohbet robotları19yapay zekâ iş dünyası17robotik16fiziksel yapay zekâ16içerik doğrulama13mcp5xai3hugging face3openai2anthropic2perplexity2neuralink2az örnekle öğrenme1euclidean distance1ann search1yaklaşık en yakın komşu arama1vector store1vektör deposu1nearest neighbor1en yakın komşu1hierarchical navigable small world1hnsw1dot product1
k-En Yakın Komşuk-NN (k-Nearest Neighbors)Bir örneği en yakın k komşusunun etiketine göre sınıflandıran basit algoritma.K-OrtalamalarK-MeansVeriyi k merkez etrafında kümelere ayıran en yaygın kümeleme algoritması.Kabuk MühendisliğiHarness EngineeringBir ajanın çalışma katmanını (durma koşulları, hata yönetimi, araç yürütme, izinler, koruyucu bariyerler) tasarlama ve iyileştirme disiplini.KaggleVeri bilimi yarışmaları, veri kümeleri ve ücretsiz GPU'lu not defterleri sunan topluluk platformu.Kahve TestiCoffee Test (Wozniak)Apple'ın kurucu ortağı Steve Wozniak'ın önerdiği AGI testi: bir robotun hiç görmediği sıradan bir eve girip mutfağı, kahve makinesini, kahveyi ve fincanı bulup kahve yapabilmesi. Zekânın yalnızca sohbetle değil fiziksel dünyada da ölçülmesi gerektiği fikrine dayanır; Moravec Paradoksu ile birlikte anılır.KalibrasyonCalibrationModel güven skorlarının gerçek doğruluk oranlarıyla ne kadar örtüştüğü.Kara Kutu ModelBlack-Box Modelİç işleyişi/karar süreci insanlar tarafından kolayca incelenemeyen model.Karakter TutarlılığıCharacter ConsistencyAynı karakterin farklı kare ve sahnelerde aynı görünümde kalmasının sağlanması.Karalama DefteriScratchpadAjanın ara düşünce ve hesaplamalarını geçici olarak yazdığı alan.Karar AğacıDecision TreeVerideki özniteliklere göre dallara ayrılarak karar veren ağaç yapılı model.Karar Modeli / System One ModeliDecision Model (System One Model)Metin üretmek yerine verilen bir durum için önceden tanımlanmış seçenekler arasından seçim, puan veya evet/hayır benzeri bir değeri olasılık ve güven skoruyla döndüren model sınıfı; ajan sistemlerinde yönlendirme, sınıflandırma, araç seçimi ve guardrail taraması gibi sık ve küçük kararlarda büyük dil modeline göre daha hızlı ve ucuz çalışması hedeflenir. 'System One' adı TypeSafe AI'ın kullandığı terimdir.Kare EnterpolasyonuFrame InterpolationVideoda ardışık kareler arasına yeni kareler üreterek akıcılığı artırma.Karışık Hassasiyet EğitimiMixed Precision Training (FP16/BF16/FP8)Hesaplamaların bir kısmının düşük hassasiyetli sayı formatlarıyla yapılması; bellek ve hız kazancı sağlar.Karışık VekilConfused DeputyYetkili bir ajanın, yetkisiz bir tarafın isteğini kendi yetkisiyle yerine getirmesi zafiyeti.Karışıklık MatrisiConfusion MatrixSınıflandırma sonuçlarını doğru/yanlış türlerine göre gösteren tablo.Karşılaştırma ÖlçütüBenchmarkModelleri standart bir görev setinde karşılaştırmak için kullanılan test paketi.Karşılıklı Sıra BirleştirmeRRF (Reciprocal Rank Fusion)Farklı arama yöntemlerinin sonuç listelerini sıra bilgisine göre tek listede birleştiren yöntem.Karşıtsal ÖğrenmeContrastive LearningBenzer örnekleri gizil uzayda yakınlaştırıp farklıları uzaklaştırarak temsil öğrenme yöntemi (CLIP, gömme modelleri).Katman NormalizasyonuLayer NormalizationEğitimi kararlı hale getirmek için katman çıktılarının normalize edilmesi.Kavram Kanıtı / PilotPoC (Proof of Concept) / PilotYapay zekâ fikrinin teknik olarak çalıştığını küçük ölçekte göstermek (PoC) ve sınırlı gerçek kullanıcıyla denemek (pilot).Kavram SapmasıConcept DriftGirdi ile çıktı arasındaki ilişkinin zamanla değişmesi.Kavrama / ManipülasyonGrasping / ManipulationRobotun nesneleri tutma, taşıma ve kullanma becerisi; robotikte en zor problemlerden biri.Kayan Pencere DikkatiSliding Window AttentionHer token'ın yalnızca yakın bir pencere içindeki token'lara dikkat ettiği, uzun dizileri verimli işleyen yöntem.Kayıp EğrisiLoss CurveEğitim boyunca kayıp değerinin adım/devir bazında çizilmiş grafiği; öğrenmenin ilerleyişini gösterir.Kayıp FonksiyonuLoss FunctionModel tahmini ile gerçek değer arasındaki farkı ölçen fonksiyon.Kaynak Doğrulama AraçlarıProvenance Verification ToolsBir içeriğin kimlik bilgilerini okuyup gösteren araçlar (Content Credentials Verify, SynthID Detector).Kaynak Gösterme / AtıfCitation / AttributionModelin yanıtındaki iddiaları getirilen belge parçalarına bağlayarak doğrulanabilir kılması.Kelime DağarcığıVocabularyBir modelin tanıdığı tüm token'ların kümesi.Kelime Dağarcığı BoyutuVocabulary SizeTokenizer'ın tanıdığı farklı token sayısı; büyük dağarcık daha az token kullanır ama gömme tablosunu büyütür.Kendi Barındırma Başa Baş NoktasıSelf-hosting Break-even PointAçık ağırlıklı bir modeli kendi GPU'larında çalıştırmanın aynı işi API ile yaptırmaktan ucuz hâle geldiği kullanım hacmi; GPU, enerji, personel ve boşta kalma maliyetleri token hacmiyle karşılaştırılarak bulunur. Düşük veya dalgalı hacimde API, yüksek ve sabit hacimde ya da veri gizliliği zorunluluğunda kendi barındırma öne çıkar.Kendi Kendine Gözetimli ÖğrenmeSelf-Supervised LearningModelin, veri içindeki bir kısmı diğerinden tahmin ederek kendi etiketlerini kendisinin ürettiği öğrenme yaklaşımı.Kendi Kendine OyunSelf-PlayAjanın kendi kopyalarına karşı oynayarak öğrenmesi (AlphaGo, AlphaZero).KesinlikPrecisionPozitif tahmin edilenlerin gerçekten doğru olma oranı.Keşif-Sömürü İkilemiExploration-Exploitation TradeoffAjanın bilinen iyi eylemleri tekrarlamak ile yeni eylemleri denemek arasında kurduğu denge.Kırmızı Takım TestiRed TeamingSistemin zafiyetlerini bulmak için kasıtlı saldırı senaryoları denenmesi.Kısa Süreli BellekShort-term MemoryYalnızca mevcut oturum/bağlam boyunca tutulan bellek.Kısıtlama AşımıJailbreakModelin güvenlik kısıtlamalarını atlatmaya yönelik girdi/teknik.Kimi / GLMKimi (Moonshot) / GLM (Zhipu)Çin merkezli diğer önde gelen açık ağırlıklı model aileleri.Kimlik ve Yetki İstismarıIdentity & Privilege Abuse (ASI03)Ajanlar arasındaki güven ve yetki devri zincirinin istismar edilerek ek erişim elde edilmesi ve erişim denetimlerinin atlatılması.KiroKiro (AWS)Amazon Web Services'in, kod yazmadan önce gereksinim, tasarım ve görev belgeleri üreten spesifikasyon odaklı yapay zekâ IDE'si.Kişisel AjanPersonal Agent / Personal AIKullanıcının tercihlerini, takvimini ve verilerini bilen, onun adına görev yürüten kişisel asistan.Kişisel Bilgi YönetimiPKM (Personal Knowledge Management)Bireyin bilgiyi toplama, düzenleme, bağlantılandırma ve yeniden kullanma pratiklerinin bütünü; İkinci Beyin yaklaşımının dayandığı disiplin.Kişisel Tanımlanabilir BilgiPII (Personally Identifiable Information)Bir kişiyi doğrudan veya dolaylı tanımlayabilen veri.Kişisel Veri TespitiPII Detectionİstemlerde, belgelerde ve model çıktılarında ad, kimlik numarası, IBAN, telefon gibi kişisel verilerin kural, düzenli ifade ve NER modelleriyle otomatik bulunması; tespit edilen veri genellikle modele gitmeden maskelenir veya engellenir.Klasik Dil ModeliStatistical Language Model (n-gram)Kelime dizilerinin olasılığını sayım tabanlı n-gram istatistikleriyle tahmin eden LLM öncesi model.Kling / Seedance / HailuoÇin kökenli video üretim modeli aileleri: Kling (Kuaishou), Seedance (ByteDance) ve Hailuo (MiniMax); metinden ve görselden video üretirler.Kod ÇözücüDecoderGizil temsili tekrar anlamlı çıktıya dönüştüren ağ bileşeni.Kod İnceleme AjanıCode Review AgentPull request'leri otomatik inceleyip hata, güvenlik ve stil önerileri yapan ajan.Kod Tabanı İndekslemeCodebase IndexingDeponun gömme ve sembol grafiğiyle indekslenerek ajanın ilgili dosyaları hızla bulabilmesi.Kod TamamlamaCode CompletionYazılan kodun devamının satır veya blok bazında anlık önerilmesi.Kodlama AjanıCoding AgentDepoyu okuyup değiştiren, komut çalıştıran, test eden ve pull request açabilen otonom ajan (Claude Code, Codex, Devin vb.).KodlayıcıEncoderGirdi verisini sayısal bir temsile (gizil vektöre) dönüştüren ağ bileşeni.Kodlayıcı-Kod ÇözücüEncoder-DecoderKodlayıcı ve kod çözücüyü birlikte kullanan, genelde çeviri gibi görevlerde kullanılan mimari.Koltuk vs Kullanım Bazlı FiyatSeat-based vs Usage-based PricingKullanıcı sayısına göre sabit abonelik ile gerçek tüketime göre ücretlendirme modelleri arasındaki ayrım.Konteyner / DockerContainer / DockerUygulama ve bağımlılıklarını taşınabilir, izole paketler halinde çalıştıran teknoloji; model dağıtımının standardı.Kontrol NoktasıCheckpointEğitim sırasında belirli bir andaki model durumunun kaydı.Kontrol Noktası / Dayanıklı YürütmeCheckpointing / Durable ExecutionAjan durumunun her adımda kalıcı olarak kaydedilmesi; hata sonrası kaldığı yerden devam etmeyi sağlar.Kontrol Noktası ModeliCheckpoint Model (Görsel Üretim)Görsel üretim topluluğunda, belirli bir estetiğe ince ayarlanmış tam model dosyası.Kontrolden Çıkmış AjanRogue Agent (ASI10)Ele geçirilme, hizalama sorunu veya zamanla sapma nedeniyle yetki ve politika sınırlarının dışında çalışmaya devam ederken meşru görünen ajan; sahipsiz veya kayıt dışı (gölge) ajanları da kapsar. OWASP'ın Aralık 2025'te yayımladığı Agentic Applications Top 10 listesinde ASI10 olarak yer alır.Konu ModellemeTopic Modeling (LDA)Bir belge koleksiyonundaki gizli konuların gözetimsiz olarak keşfedilmesi.Konumsal KodlamaPositional EncodingTransformer'a token'ların sıralama bilgisini veren yöntem.Konuşan Avatar / Dijital İnsanTalking Avatar / Digital HumanMetin veya sesten, konuşan ve mimik yapan gerçekçi insan videosu üreten teknoloji ve bu yolla oluşturulan sanal insan karakterleri.Konuşma GeçmişiConversation HistoryOturumdaki önceki mesajların tümü; her yeni istekte bağlam olarak modele iletilir.Konuşma Tanıma ModeliWhisperKonuşmayı metne dönüştüren açık kaynaklı otomatik konuşma tanıma modeli (OpenAI).Konuşma Yapay ZekâsıConversational AIKullanıcıyla doğal dilde, yazılı veya sesli diyalog kurabilen yapay zekâ sistemlerinin genel adı.Koruyucu AjanGuardian AgentDiğer yapay zekâ ajanlarının davranışını gerçek zamanlı izleyen, politikalara aykırı veya riskli eylemleri tespit edip engelleyen ya da insana bildiren denetleyici ajan; Gartner'ın yapay zekâ güvenliği için öne çıkardığı kategoridir.Koruyucu BariyerGuardrailModelin girdisini ve çıktısını model dışında denetleyen kontrol katmanı; istem enjeksiyonu, kişisel veri, zararlı veya konu dışı içeriği kurallar ya da sınıflandırıcı modellerle tespit edip engeller veya maskeler (ör. Llama Guard, NeMo Guardrails).Koruyucu Bariyer İzlemeGuardrail MonitoringGüvenlik filtrelerinin tetiklenme sıklığının ve engellenen isteklerin takip edilmesi.Kosinüs BenzerliğiCosine Similarityİki vektör arasındaki açıya dayalı benzerlik ölçütü.Kota / Kullanım LimitiUsage Limit / QuotaBelirli sürede gönderilebilecek mesaj veya üretilebilecek içerik miktarına konan sınır.Kök Bulma / LemmatizasyonStemming / LemmatizationKelimeleri kök veya sözlük biçimine indirgeme işlemleri.KöklerRoots (MCP)İstemcinin MCP sunucusuna hangi klasör veya URI'ler içinde çalışabileceğini bildirdiği sınırlar; sunucunun dosya erişimini kullanıcının izin verdiği alanla sınırlamaya yarar. Temmuz 2026 spesifikasyonunda kullanımdan kaldırılma sürecine alındı.Kredi SistemiCreditsÜretken medya platformlarında görsel/video üretiminin token yerine kredi birimiyle ücretlendirilmesi.KubernetesKonteynerleri kümeler üzerinde dağıtıp ölçekleyen orkestrasyon platformu.Kullanıcı İstemiUser PromptKullanıcının modele ilettiği doğrudan istek.Kullanıcıdan Bilgi İstemeElicitation (MCP)MCP sunucusunun bir işlem sırasında istemci aracılığıyla kullanıcıdan ek bilgi veya onay istemesi. Form modunda basit bir şemayla yapılandırılmış veri toplanır; parola, API anahtarı veya ödeme bilgisi gibi hassas veriler ise istemciden geçmeden kullanıcının tarayıcıda açtığı güvenli bir sayfada alınır (URL modu). Kullanıcı kabul edebilir, reddedebilir veya iptal edebilir.Kullanım Senaryosu KeşfiUse Case DiscoveryKurumda yapay zekânın değer yaratabileceği süreçlerin sistematik olarak belirlenip önceliklendirilmesi.Kurumsal AramaEnterprise SearchKurum içi tüm belge, e-posta ve sistemlerde birleşik, yetki duyarlı arama; günümüzde RAG ile birleşiyor.Küçük Dil ModeliSLM (Small Language Model)Genellikle birkaç yüz milyon ile 10-15 milyar arası parametreye sahip, telefon, dizüstü bilgisayar veya tek GPU gibi sınırlı donanımda düşük maliyet ve gecikmeyle çalışabilen dil modeli (Phi, Gemma, Qwen ve Llama'nın küçük sürümleri).KümelemeClusteringBenzer veri noktalarını etiketsiz olarak gruplara ayırma görevi.KV ÖnbelleğiKV CacheOtoregresif üretimde önceki token'lar için dikkat katmanlarında hesaplanan anahtar (key) ve değer (value) vektörlerinin GPU belleğinde saklanması; her yeni token'da geçmişi yeniden hesaplamayı önler, ancak bağlam uzunluğuyla büyüdüğü için uzun bağlamda başlıca bellek darboğazıdır.KVKKKVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu)Türkiye'de kişisel verilerin işlenmesini düzenleyen kanun; yapay zekâ projelerinde veri işleme şartlarını belirler.

Ana Sayfa
YZ Haberleri
YZ Terimleri
YZ Linkleri